1975–1984: ĐẤT NƯỚC THỐNG NHẤT, MỘT HÀNH TRÌNH MỚI MỞ RA

Sau những năm tháng chiến tranh, đất nước bước vào một nhiệm vụ mới: khôi phục sản xuất, xây dựng lại cơ sở vật chất, phát triển kinh tế và từng bước hình thành nguồn nhân lực khoa học – kỹ thuật đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới. Với Đại học Bách khoa Hà Nội, sứ mệnh ấy không thu hẹp mà mở rộng hơn. Từ một trường đại học được thành lập để đào tạo đội ngũ kỹ thuật phục vụ công cuộc xây dựng miền Bắc, Đại học Bách khoa bước vào một giai đoạn mới - góp phần đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cho nhiều miền đất của đất nước.

Một lễ khai giảng tại Đại học Bách khoa giai đoạn 1975-1995

Những người thầy của Khoa cũng bước vào chặng đường ấy với một vị thế khác. Sau gần hai thập niên gây dựng, đội ngũ đã trưởng thành hơn nhiều so với những ngày đầu. Theo yêu cầu của đất nước, nhiều cán bộ của Khoa được điều động, chuyển công tác vào các trường đại học phía Nam như Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại học Huế, Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thủ Đức, Đại học Cần Thơ và một số cơ sở đào tạo khác, góp phần xây dựng đội ngũ và phát triển ngành học tại những nơi này. Cùng với đó, nhiều thầy cô vẫn từ Bách khoa Hà Nội vào thỉnh giảng, hướng dẫn tốt nghiệp tại các trường phía Nam, góp phần chia sẻ nguồn lực chuyên môn, hỗ trợ duy trì và phát triển hoạt động đào tạo các ngành Hóa – Thực phẩm trong những năm đầu sau thống nhất. 

Đó cũng là một cách rất Bách khoa để tiếp nối truyền thống đã được hình thành từ những năm đầu: đào tạo một người không chỉ để người ấy làm việc cho mình, mà còn để người ấy có thể đi đến một nơi khác và góp phần dựng xây một nền đào tạo mới.

Ảnh chụp các tòa nhà C1, C2 và C9, Đại học Bách khoa những năm 80

Ở Bách khoa Hà Nội, công việc cũng không vì thế mà chậm lại. Với sự nỗ lực của thầy và trò, Khoa từng bước ổn định tổ chức, tiếp tục đổi mới nội dung và chương trình đào tạo, biên soạn giáo trình, mở rộng các loại hình đào tạo, đồng thời củng cố và nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm được trang bị từ trước. Công việc đào tạo và nghiên cứu tại Khoa tiếp tục được mở rộng. Một số phòng thí nghiệm chuyên đề được hình thành, trong đó có Phòng thí nghiệm chuyên đề Silic năm 1976; những hướng nghiên cứu về hóa học, vật liệu, điện hóa và công nghệ hóa học tiếp tục được phát triển. Tháng 10/1977, Khoa mở thêm một số ngành mới như Công nghệ khai thác muối biển, Công nghệ In và Gia công Ấn phẩm; đồng thời Bộ môn Xenluloza và Giấy được nhập vào Bộ môn Công nghiệp Hóa học của Khoa.

Sinh viên Đại học Bách Khoa Hà Nội thập niên 80 (ảnh chụp tại khu vực cổng parabol và thư viện C2)

Năm 1980 đánh dấu một bước tiến lớn trong quá trình xây dựng đội ngũ và nănglực đào tạo của Khoa khi thầy Trần Minh Hoàng và thầy Bùi Long Biên là những cán bộ giảng dạy đầu tiên của Khoa bảo vệ thành công luận án Phó Tiến sĩ (nay là Tiến sĩ).

Trong câu chuyện của giai đoạn này, Công nghệ Thực phẩm có một hành trình đặc biệt.

Từ những ngày đầu cùng hình thành trong Khoa Hóa – Thực phẩm năm 1956, lĩnh vực Công nghệ Thực phẩm đã trải qua một chặng đường riêng khi tách khỏi Bách khoa trong quá trình hình thành Phân hiệu Công nghiệp nhẹ. Sau nhiều năm xây dựng và phát triển, năm 1977, Khoa Công nghệ Thực phẩm của Phân hiệu Công nghiệp nhẹ trở thành Khoa Công nghệ Thực phẩm của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Sự trở về ấy mang theo những kinh nghiệm, đội ngũ và nền tảng chuyên môn đã được bồi đắp trong một môi trường riêng. 

Hai năm sau, một bước ngoặt lớn hơn diễn ra. Năm 1984, Khoa Hóa – Thực phẩm được thành lập trên cơ sở Khoa Hóa và Khoa Công nghiệp Thực phẩm, gồm sáu bộ môn lớn: Hóa cơ bản; Quá trình – Thiết bị công nghệ hóa học; Kỹ thuật các chất Vô cơ; Kỹ thuật các chất Hữu cơ; Hóa sinh – Vi sinh; và Công nghệ Thực phẩm. 

Đó không chỉ là một sự thay đổi về tổ chức. Những lĩnh vực từng được gây dựng qua nhiều chặng đường nay cùng hiện diện trong một cấu trúc mới. Hóa học cơ bản, kỹ thuật hóa học, hóa sinh, vi sinh và công nghệ thực phẩm bắt đầu có thêm không gian để kết nối, bổ trợ và mở ra những hướng phát triển tiếp theo.

Nhìn lại 1975–1984, có thể thấy một Bách khoa Hà Nội chuyển mình cùng đất nước. Có những người thầy lên đường đến những miền đất mới; có những ngành học được mở ra; những phòng thí nghiệm tiếp tục được gây dựng; và có một dòng chảy sau nhiều năm xa cách đã trở về với mái trường cũ. Những dòng chảy đã đi qua những con đường khác nhau, nhưng không mất đi cội nguồn. Khi gặp lại, chúng mang theo những gì đã được bồi đắp trên mỗi hành trình để mở ra một chặng đường mới.