Chọn nguyện vọng đại học: đừng để điểm số quyết định thay ước mơ

Thứ bảy - 04/07/2026 15:15

Sau khi biết điểm thi tốt nghiệp THPT, hàng nghìn thí sinh và phụ huynh tìm đến Ngày hội Lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng 2026 tại Đại học Bách khoa Hà Nội để được tư vấn cách chọn ngành, chọn trường và sắp xếp nguyện vọng phù hợp.

Ngày 4/7, Ngày hội Lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng 2026 diễn ra tại Đại học Bách khoa Hà Nội, trong thời điểm thí sinh cả nước bước vào giai đoạn quyết định của mùa tuyển sinh.

Hoạt động chính của ngày hội là phiên tư vấn với thành viên ban tư vấn là đại diện Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), đại diện ban tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng, các chuyên gia từ nhiều trường đại học, cao đẳng có uy tín.

Trước đó, ngày 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Từ ngày 2/7 đến trước 17h ngày 14/7, thí sinh thực hiện đăng ký, điều chỉnh và bổ sung nguyện vọng xét tuyển trên hệ thống chung của Bộ.

Khoảng thời gian này được xem là “cửa sổ chiến lược” của mùa tuyển sinh. Không ít thí sinh đã có điểm thi, có ngành yêu thích, nhưng vẫn băn khoăn trước câu hỏi: nên đặt ngành nào ở nguyện vọng đầu, nên chọn trường theo sở thích hay theo mức điểm an toàn, và làm thế nào để không bỏ lỡ cơ hội trúng tuyển chỉ vì sắp xếp nguyện vọng chưa hợp lý.

Ngày hội do Báo Tuổi Trẻ phối hợp với Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức, với gần 190 gian tư vấn của các cơ sở đào tạo. Tại đây, phụ huynh và học sinh có thể trao đổi trực tiếp với đại diện các trường, tìm hiểu đề án tuyển sinh, tổ hợp xét tuyển, chương trình đào tạo, học bổng, học phí, cơ hội việc làm, cũng như các chương trình liên kết quốc tế.

Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, nhấn mạnh kỳ xét tuyển không chỉ là cuộc đua điểm số, mà còn là thời điểm người trẻ bắt đầu chịu trách nhiệm nhiều hơn với lựa chọn của mình.

GS. TS. Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ giáo dục Đào tạo.

Theo ông, điểm thi quan trọng nhưng không phải toàn bộ con người thí sinh. Điểm số có thể mở ra một cánh cửa, nhưng không thể thay các em đi hết con đường. Điều cần thiết hơn là thí sinh hiểu mình là ai, muốn làm gì, có động lực gì và sẽ đóng góp gì cho gia đình, cộng đồng, đất nước.

Ông cũng lưu ý phụ huynh nên đồng hành thay vì áp đặt. Thí sinh cần lời khuyên, kinh nghiệm và sự nâng đỡ, nhưng cũng cần được lắng nghe, được tôn trọng và được trưởng thành qua chính lựa chọn của mình.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, năng lượng mới, công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ không gian và nhiều lĩnh vực chiến lược đang làm thay đổi cấu trúc nghề nghiệp, câu hỏi của mùa tuyển sinh không còn dừng lại ở việc “đỗ trường nào”. Câu hỏi lớn hơn là người trẻ chọn con đường nào để phát triển năng lực và giải quyết những vấn đề thực tiễn của xã hội.

Tại phiên tư vấn chính, đại diện Vụ Giáo dục Đại học, Ban tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng và chuyên gia từ nhiều trường đại học, cao đẳng đã giải đáp các vấn đề sát sườn của thí sinh. So với các chương trình tư vấn tuyển sinh đầu năm, ngày hội lần này tập trung nhiều hơn vào khâu lựa chọn và sắp xếp nguyện vọng sau khi thí sinh đã biết điểm thi.

Đông đảo phụ huynh và học sinh tham dự Ngày hội lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học - cao đẳng 2026.

PGS.TS Nguyễn Anh Dũng, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, cho rằng thí sinh nên đặt ngành học yêu thích nhất ở vị trí ưu tiên cao nhất, đồng thời phải nắm chắc quy chế tuyển sinh để không bỏ lỡ cơ hội vì sai sót kỹ thuật khi đăng ký.

Một nguyên tắc được nhiều chuyên gia nhắc lại là hệ thống xét tuyển sẽ xử lý nguyện vọng từ trên xuống dưới. Nếu thí sinh đã trúng tuyển ở nguyện vọng cao hơn, các nguyện vọng phía sau sẽ không còn được xét. Vì vậy, thứ tự nguyện vọng không nên sắp xếp theo cảm tính hoặc tâm lý “để chắc ăn”, mà cần phản ánh đúng mức độ yêu thích, năng lực và chiến lược xét tuyển của từng em.

Tại khu tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội, các gian của Trường Hóa và Khoa học Sự sống thu hút nhiều thí sinh quan tâm đến nhóm ngành hóa học, sinh học, thực phẩm và môi trường. Theo PGS Đặng Trung Dũng, Trưởng khoa Kỹ thuật Hóa học, khoảng 50 giảng viên trực tiếp tư vấn cho thí sinh về 10 chương trình đào tạo của trường.

Gian tư vấn của Trường Hóa và Khoa học Sự sống thu hút nhiều thí sinh và phụ huynh.

Nội dung tư vấn tập trung vào điểm chuẩn, tổ hợp xét tuyển, chương trình đào tạo, học bổng, cơ hội việc làm, định hướng nghề nghiệp và cách sắp xếp nguyện vọng. Bên cạnh đó, thí sinh còn được tham gia các hoạt động trải nghiệm như workshop về mỹ phẩm và cá nhân hóa hương liệu, giúp hình dung rõ hơn môi trường học tập và ứng dụng thực tế của ngành học.

PGS. Vũ Thu Trang, phó trưởng khoa Kỹ thuật Thực phẩm tư vấn cho một thí sinh.

Tại bàn tư vấn, Nguyễn Khánh Việt, thí sinh đến từ xã Phúc Sơn, Hà Nội, cho biết em đạt 24,5 điểm và dự định đặt Kỹ thuật Hóa học của Đại học Bách khoa Hà Nội là nguyện vọng 1. Việt nói đã tìm hiểu thông tin về trường, khoa và ngành học qua mạng xã hội, nhưng việc được gặp trực tiếp thầy cô giúp em tự tin hơn. “Em thích môn Hóa từ lâu và muốn trở thành kỹ sư ngành hóa. Với em, Bách khoa là trường kỹ thuật hàng đầu, vào được rất khó nên em muốn thử sức. Em cũng mong sau này có thể học tiếp lên thạc sĩ hoặc tiến sĩ ngành Kỹ thuật Hóa học”, Việt chia sẻ.

Đi cùng con, chị Hương, cựu sinh viên khóa 44 của Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết gia đình tôn trọng lựa chọn của con. Cả hai vợ chồng đều từng học tại Bách khoa nên hiểu môi trường đào tạo kỹ thuật có thể tạo nền tảng vững chắc cho người học. Theo chị, nếu con thực sự yêu thích nghiên cứu và kỹ thuật, việc chọn ngành Kỹ thuật Hóa học là phù hợp.

Cũng tại khu tư vấn, anh Nguyễn Danh Minh, cựu sinh viên Hóa dược khóa 45, đưa con trai là Nguyễn Danh Cường đến tìm hiểu ngành học thuộc Trường Hóa và Khoa học Sự sống. Anh cho rằng học Hóa tại Bách khoa giúp sinh viên có nền tảng tốt để phát triển trong nhiều lĩnh vực, từ làm việc tại doanh nghiệp đến tự khởi nghiệp. “Quan trọng là cháu yêu thích. Khi đã thích thì sẽ có động lực học tốt”, anh nói.

Anh Nguyễn Danh Minh, cựu sinh viên Hóa dược khóa 45 (người mặc áo xanh) cho rằng: “Học Hóa học Bách Khoa có một cái nền tảng rất tốt để sau này ra trường có thể phát triển được nhiều lĩnh vực."

Không chỉ hỏi về ngành học, nhiều phụ huynh đặc biệt quan tâm đến cách vận hành của hệ thống lọc ảo và chiến lược sắp xếp nguyện vọng. Một gợi ý được các cán bộ tư vấn đưa ra là quy tắc “5-5-5” khi thí sinh có khoảng 15 nguyện vọng.

Theo đó, 5 nguyện vọng đầu có thể dành cho những ngành thí sinh yêu thích nhất, kể cả khi điểm số còn ở vùng “chấp chới”. 5 nguyện vọng tiếp theo là nhóm ngành có khả năng trúng tuyển cao hơn, phù hợp với phổ điểm và dự báo điểm chuẩn. 5 nguyện vọng cuối là phương án dự phòng an toàn. Cách sắp xếp này giúp thí sinh vừa giữ cơ hội theo đuổi ngành mơ ước, vừa giảm rủi ro không trúng tuyển.

TS. Nguyễn Đặng Bình Thành tư vấn cho một em học sinh.

Các chính sách hỗ trợ sinh viên cũng là nội dung được nhiều gia đình quan tâm. Đại học Bách khoa Hà Nội giới thiệu các loại học bổng khuyến khích học tập, học bổng STEM, cơ hội trao đổi quốc tế tại Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, cùng lộ trình học tập từ đại học lên thạc sĩ, tiến sĩ cho những sinh viên có định hướng nghiên cứu.

Ở cấp chính sách quốc gia, Nghị định 179/2026/NĐ-CP về học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược cũng được nhắc đến như một tín hiệu cho thấy Nhà nước đang khuyến khích người trẻ dấn thân vào các lĩnh vực khó, mới và có ý nghĩa dài hạn với phát triển đất nước. Sinh viên thuộc ngành, chương trình đủ điều kiện có thể được nhận học bổng hằng tháng từ 3,7 triệu đồng đến 5,5 triệu đồng.

Giữa những bàn tư vấn đông người, câu chuyện của các thí sinh như Nguyễn Khánh Việt hay Nguyễn Danh Cường cho thấy việc chọn nguyện vọng không còn là thao tác kỹ thuật cuối cùng của mùa tuyển sinh. Đó là quá trình tự xác nhận niềm yêu thích, năng lực và kỳ vọng tương lai.

Thí sinh vui mừng được đến gặp trực tiếp thầy cô nghe tư vấn.

Điểm thi, phổ điểm và dự báo điểm chuẩn vẫn là căn cứ quan trọng. Nhưng với nhiều thí sinh, một buổi đối thoại trực tiếp với thầy cô, sinh viên và chuyên gia tuyển sinh có thể giúp các em nhìn rõ hơn ngành học phía sau mã xét tuyển, nghề nghiệp phía sau tên ngành và con đường dài phía sau tờ phiếu nguyện vọng.

Trong mùa tuyển sinh 2026, khi cơ hội đại học rộng mở hơn nhưng lựa chọn cũng phức tạp hơn, điều thí sinh cần không chỉ là điểm số đủ cao. Các em cần thông tin đủ đúng, chiến lược đủ tỉnh táo và một lựa chọn đủ thành thật với chính mình.

Tác giả: Trường Hóa và Khoa học sự sống