Trải nghiệm tại Trường Hóa và Khoa học Sự sống giúp học sinh nhìn ngành học qua phòng thí nghiệm, bài toán công nghệ và nhu cầu nhân lực thực tế, thay vì chỉ qua tên gọi hay điểm chuẩn.
Học sinh là con em cán bộ, công nhân viên Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) cùng cán bộ phụ trách chụp ảnh trước cổng Parabol.
Mỗi mùa tuyển sinh, nhiều học sinh đứng trước một nghịch lý: các em phải đưa ra quyết định có thể ảnh hưởng nhiều năm, trong khi hiểu biết về ngành học phần lớn đến từ tên gọi, điểm chuẩn hoặc lời khuyên truyền miệng. Khoảng cách giữa hình dung và thực tế đào tạo vì thế trở thành một trong những rủi ro lớn nhất của lựa chọn nghề nghiệp. Chương trình tham quan, trải nghiệm dành cho con em cán bộ, công nhân viên Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) tại Trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội sáng 17/8 gợi ra một cách tiếp cận khác: để học sinh bước vào không gian đại học trước khi yêu cầu các em chọn ngành.
Các em học sinh được ngồi tại Hội trường tầng 3 nhà B1 nghe một bài giảng.
Chọn ngành cần bằng chứng, không chỉ cảm tính
Khoảng 21 học sinh có thành tích học tập tiêu biểu, cùng 14 cán bộ phụ trách và phụ huynh, được giới thiệu về môi trường học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và các lĩnh vực đào tạo có triển vọng. Giá trị của hoạt động này không nằm ở một chuyến tham quan đơn thuần, mà ở việc biến những khái niệm vốn trừu tượng thành trải nghiệm có thể quan sát và đặt câu hỏi. Khi nhìn thấy cách một phòng thí nghiệm vận hành, nghe giảng viên giải thích một bài toán công nghệ hoặc hình dung con đường từ kiến thức cơ bản đến sản phẩm ứng dụng, học sinh có thêm dữ liệu để tự đánh giá: mình hứng thú với điều gì, phù hợp với kiểu tư duy nào và muốn giải quyết vấn đề gì trong tương lai. Đó cũng là điểm cần thay đổi trong tư vấn tuyển sinh. Một ngành học không nên được giới thiệu chỉ bằng tên chuyên ngành hay danh sách môn học. Điều thuyết phục hơn là hệ sinh thái mà người học sẽ bước vào: thầy cô, phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp đối tác và những vấn đề xã hội đang cần lời giải.
Các em được nghe giảng viên trực tiếp giới thiệu về ứng dụng của một số thiết bị thí nghiệm tại phòng thí nghiệm liên ngành của trường Hóa và Khoa học Sự sống.
Từ bài toán năng lượng đến năng lực liên ngành
Mối liên hệ giữa BSR và Đại học Bách khoa Hà Nội cho thấy khá rõ chuỗi giá trị ấy. BSR được thành lập năm 2008 để tiếp nhận, quản lý và vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất. Sau 18 năm, doanh nghiệp cho biết sản lượng hằng năm đáp ứng hơn 30% nhu cầu xăng dầu trong nước; nhiều cán bộ quản lý và kỹ sư của đơn vị là cựu sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội. Câu chuyện lọc hóa dầu hôm nay cũng không còn gói gọn trong vận hành một nhà máy. Doanh nghiệp phải đồng thời giải các bài toán về nguyên liệu, tối ưu quy trình, chất lượng sản phẩm, môi trường, an toàn, chuyển đổi năng lượng và phát triển sản phẩm mới. Điều đó đòi hỏi nguồn nhân lực có nền tảng khoa học chắc, khả năng làm việc liên ngành và tư duy đổi mới. Trong bối cảnh ấy, Trường Hóa và Khoa học Sự sống có lợi thế ở sự giao thoa giữa hóa học, kỹ thuật hóa học, công nghệ thực phẩm, sinh học và môi trường. Đây không chỉ là tập hợp các ngành đào tạo, mà là không gian để người học tiếp cận những vấn đề thật của công nghiệp và đời sống: sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, kiểm soát tác động môi trường, phát triển vật liệu và sản phẩm mới, bảo đảm chất lượng và an toàn.
“Một ngành học trở nên dễ hiểu hơn khi học sinh nhìn thấy kiến thức được dùng để giải quyết vấn đề gì, trong môi trường nào và cùng những con người nào.” – TS. Đào Huy Toàn, giảng viên nhóm chuyên môn Hóa dược và Bảo vệ thực vật, trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách Khoa Hà Nội.
Đoàn 21 học sinh và cán bộ phụ trách của BSR được giảng viên trẻ Nguyễn Thanh Hùng dẫn đi tham quan trong khuôn viên Đại học Bách Khoa Hà Nội.
Tuyển sinh bền vững bắt đầu từ trải nghiệm thật
Với một cơ sở đào tạo, mở cửa phòng thí nghiệm và không gian nghiên cứu cho học sinh cũng là cách tuyển sinh có trách nhiệm. Thay vì chỉ truyền đi thông điệp “hãy chọn chúng tôi”, nhà trường giúp người học hiểu cả cơ hội lẫn yêu cầu của con đường phía trước. Sự phù hợp được đặt cao hơn sự hấp dẫn nhất thời. Với doanh nghiệp, hoạt động này nối chính sách chăm lo cho gia đình người lao động với chiến lược phát triển nhân lực dài hạn. BSR không chỉ tuyên dương thành tích học tập của con em cán bộ, công nhân viên, mà còn tạo điều kiện để các em tiếp xúc với môi trường khoa học và công nghệ hiện đại, từ đó nuôi dưỡng động lực học tập và khả năng lựa chọn nghề nghiệp có căn cứ. Còn với học sinh, một buổi trải nghiệm khó thể quyết định thay tương lai. Nhưng nó có thể tạo ra câu hỏi đúng. Khi bắt đầu hỏi “Mình sẽ chọn học ngành nào?” thay vì chỉ hỏi “Ngành nào đang hot?”, các em đã tiến thêm một bước quan trọng trên hành trình chọn ngành.
Việc học sinh có thể duy trì những hoạt động như thảo luận, trải nghiệm thực tế và tương tác cộng đồng giúp rèn luyện tư duy phản biện, sự kiên nhẫn và nuôi dưỡng trí tưởng tượng.
Giữa lúc công nghệ thay đổi nhanh và nhiều nghề nghiệp liên tục được tái định nghĩa, năng lực lựa chọn dựa trên hiểu biết thực tế sẽ có giá trị lâu dài hơn bất kỳ dự báo ngắn hạn nào. Những chuyến tham quan như tại Trường Hóa và Khoa học Sự sống vì thế cần được nhìn nhận như một phần của giáo dục hướng nghiệp, nơi nhà trường, gia đình và doanh nghiệp cùng giúp người trẻ nhìn thấy tương lai trước khi bước vào đó.
