Trong nhiều năm, khoảng cách giữa giảng đường và thị trường lao động vẫn là một “điểm nghẽn” của giáo dục đại học Việt Nam. Sinh viên tốt nghiệp thường phải mất thêm thời gian để thích nghi, thậm chí học những kỹ năng mà doanh nghiệp thực sự cần. Nhưng những tín hiệu gần đây cho thấy sự chuyển dịch đang bắt đầu diễn ra.
Sinh viên gặp gỡ trao đổi với đại diện doanh nghiệp tại sự kiện
“Ngày hội Việc làm Trường Hóa và Khoa học Sự sống 2026”, do Trường Hóa và Khoa học Sự sống – Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức, là một ví dụ đáng chú ý. Nhìn bề ngoài, đây là một sự kiện tuyển dụng. Nhưng nếu quan sát kỹ hơn, có thể thấy một nỗ lực sâu hơn: tái thiết lập mối quan hệ giữa đào tạo đại học và thị trường lao động.
Một “bản đồ ngành” thu nhỏ trong khuôn viên trường Điểm đáng chú ý đầu tiên là cấu trúc doanh nghiệp tham gia. Thay vì tập trung vào một lĩnh vực đơn lẻ, sự kiện quy tụ các doanh nghiệp trải dài từ lọc hóa dầu, sản xuất thực phẩm, công nghệ môi trường đến phân tích và sinh dược.
Nhà trường trân trọng ghi nhận và đánh giá cao sự đồng hành của Công ty Cổ phần Lọc Hóa Dầu Bình Sơn.
Điều này tạo ra một hiệu ứng đặc biệt: sinh viên không chỉ nhìn thấy một vị trí việc làm, mà có thể hình dung cả một chuỗi giá trị ngành. Từ sản xuất nguyên liệu, vận hành nhà máy, kiểm soát chất lượng cho đến nghiên cứu và phát triển sản phẩm, tất cả được “gom” vào cùng một không gian. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng phân mảnh, việc giúp sinh viên hiểu được “bức tranh lớn” có ý nghĩa không kém việc giúp họ tìm được một công việc cụ thể.
Từ tuyển dụng sang kết nối hệ sinh thái Phát biểu khai mạc, PGS. TS. Chu Kỳ Sơn - Hiệu trưởng nhà trường khẳng định sự kiện không chỉ nhằm tạo cơ hội việc làm, mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái liên kết giữa Nhà trường – Doanh nghiệp – Cựu sinh viên .
PGS. TS. Chu Kỳ Sơn phát biểu khai mạc chương trình.
Đây là một thay đổi mang tính tư duy. Trước đây, doanh nghiệp thường xuất hiện ở giai đoạn cuối của quá trình đào tạo – khi sinh viên đã tốt nghiệp. Nhưng trong mô hình mới, doanh nghiệp được đưa vào sớm hơn, đóng vai trò đối tác trong toàn bộ chu trình. Xu hướng này cũng thể hiện rõ qua các hoạt động học thuật song hành. Trong chương trình làm việc với doanh nghiệp quốc tế, sinh viên được tiếp cận trực tiếp với các chủ đề như đổi mới công nghệ và phát triển bền vững, do lãnh đạo tập đoàn trình bày. Đây không còn là khoảng cách giữa “học” và “làm”, mà là sự giao thoa giữa hai thế giới.
Tín hiệu từ thị trường: kỹ sư không chỉ cần chuyên môn Một điểm đáng chú ý khác đến từ chính nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Bia Hạ Long đưa ra các vị trí như kiểm soát chất lượng (KCS), cải tiến sản xuất hay công nghệ đều có một điểm chung: yêu cầu không chỉ dừng ở kiến thức chuyên ngành. Sinh viên được kỳ vọng:
Hiểu quy trình sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng
Có khả năng phân tích dữ liệu và tối ưu hệ thống
Thích nghi với môi trường làm việc áp lực, vận hành theo ca
Ví dụ, vị trí KCS không chỉ kiểm tra chất lượng, mà còn tham gia giám sát toàn bộ quy trình theo tiêu chuẩn ISO trong môi trường sản xuất thực tế . Điều này phản ánh một xu hướng rõ ràng: Doanh nghiệp không tìm kiếm “người học giỏi”, mà tìm kiếm “người làm được việc”.
Chị Nguyễn Thu Thủy - Trưởng phòng nhân sự của Công ty Cổ phần TSI Hà Nội giới thiệu về công ty trước đối tác và các em sinh viên.
Một bước chuyển của giáo dục đại học Từ một sự kiện cụ thể, có thể nhìn thấy một xu hướng lớn hơn: các trường đại học đang chuyển từ mô hình “cung cấp kiến thức” sang “kết nối và kiến tạo giá trị nghề nghiệp”. Sự chuyển dịch này mang lại lợi ích cho cả ba phía:
Sinh viên: tiếp cận thị trường sớm, giảm độ trễ việc làm
Doanh nghiệp: tuyển được nhân sự phù hợp hơn, giảm chi phí đào tạo lại
Nhà trường: nhận phản hồi trực tiếp để cải tiến chương trình
Nếu được triển khai bài bản, những hoạt động như vậy có thể trở thành một phần của hệ thống đảm bảo chất lượng đào tạo, thay vì chỉ là hoạt động ngoại khóa.
Thành công của “Ngày hội Việc làm Trường Hóa và Khoa học Sự sống 2026” có sự đóng góp quan trọng từ các doanh nghiệp đã tin tưởng, đồng hành và hỗ trợ Nhà trường.
Nhưng vẫn cần đi xa hơn Dù mang nhiều tín hiệu tích cực, mô hình này vẫn đối mặt với những thách thức quen thuộc. Nguy cơ lớn nhất là biến “ngày hội việc làm” thành một hội chợ CV, nơi tương tác chỉ dừng ở mức trao đổi thông tin. Để tạo ra tác động thực sự, cần nhiều hơn những gian hàng tuyển dụng. Cần những hoạt động chuyên sâu như phỏng vấn nhanh, tư vấn nghề nghiệp, hoặc thậm chí các phiên thảo luận giữa doanh nghiệp và sinh viên. Quan trọng hơn, hiệu quả của sự kiện cần được đo lường: bao nhiêu sinh viên được tuyển dụng, bao nhiêu người gắn bó lâu dài…
cô Trịnh Hồng Giang – Giám đốc Gia Trịnh Bakery (ngoài cùng bên trái) chia sẻ với các giảng viên trường Hóa và Khoa học Sự sống về nghề làm bánh gia truyền của công ty.
Từ sự kiện đến hệ thống “Ngày hội việc làm” sẽ không thể tự mình giải quyết bài toán việc làm. Nhưng nếu được đặt trong một chiến lược dài hạn, nó có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong việc tái cấu trúc giáo dục đại học. Khi đó, giảng đường không còn là nơi tách biệt với thực tiễn, mà trở thành một phần của hệ sinh thái sản xuất và đổi mới. Và có lẽ, câu hỏi không còn là “sinh viên ra trường có việc làm không”,
mà là “đại học đã chuẩn bị cho họ bước vào thị trường như thế nào”.
