Tháng 11 năm 2026, Quỹ Toàn cầu Hitachi công bố Giải Khuyến khích tại The Hitachi Global Foundation Asia Innovation Award 2026 dành cho công trình của PGS. TS. Phan Thị Tố Nga, giảng viên cao cấp Trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội. Công trình phát triển vật liệu perovskite để phân hủy các chất ô nhiễm hữu cơ nguy hại trong nước thải dưới ánh sáng khả kiến.
Giải thưởng do quỹ Toàn cầu Hitachi trao tặng.
Từ giảng đường đến bài toán xử lý nước thải Trong các học phần PGS Phan Thị Tố Nga giảng dạy có Công nghệ chế biến dầu. Trong danh mục công bố của bà có một nghiên cứu về xử lý phenol trong nước thải lọc dầu. Hai công việc đặt ra hai câu hỏi của cùng một quá trình sản xuất. Dầu được chế biến bằng công nghệ nào? Nước thải phát sinh từ quá trình ấy được xử lý ra sao?
PGS Phan Thị Tố Nga tốt nghiệp kỹ sư năm 2007 và nhận bằng thạc sĩ năm 2009 tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Đại học Murdoch, Australia, năm 2019, bà trở lại giảng dạy và nghiên cứu tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Từ đó, bà chủ trì các đề tài về xử lý thuốc nhuộm, hợp chất hữu cơ trong nước thải y tế và nước thải nhiễm dầu.
PGS. TS. Phan Thị Tố Nga
Một hướng nghiên cứu qua nhiều phép thử Công trình được trao giải tập trung phát triển vật liệu xúc tác thuộc họ perovskite có khả năng hấp thụ ánh sáng khả kiến, tức phần ánh sáng mắt người nhìn thấy được. Trong quá trình quang-Fenton, ánh sáng hỗ trợ các phản ứng tạo ra tác nhân oxy hóa để phân hủy chất ô nhiễm hữu cơ trong nước.
Trong đề tài do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia tài trợ giai đoạn 2020–2023, PGS Phan Thị Tố Nga và nhóm nghiên cứu khảo sát vật liệu perovskite biến tính trên cả hệ chứa một loại thuốc nhuộm và hệ chứa nhiều loại thuốc nhuộm. Việc khảo sát hỗn hợp giúp nhóm xem xét khả năng xử lý khi nhiều chất ô nhiễm cùng có mặt, một tình huống gần hơn với nước thải thực tế.
Năm 2022, bà và đồng nghiệp công bố nghiên cứu sử dụng vật liệu kết hợp perovskite với zeolit để phân hủy tetracycline, một loại kháng sinh. Năm 2023, trong một công trình về xử lý nước thải nhiễm dầu, bà cùng đồng tác giả khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ nung vật liệu đến hiệu quả xử lý. Từ thành phần nước thải đến điều kiện chế tạo chất xúc tác, mỗi thay đổi đều đặt ra một câu hỏi cần được trả lời bằng thực nghiệm.
Hướng tới ứng dụng trong xử lý nước thải Được Quỹ Toàn cầu Hitachi khởi xướng năm 2020, The Hitachi Global Foundation Asia Innovation Award là giải thưởng thường niên ghi nhận các công trình khoa học và công nghệ có triển vọng giải quyết những vấn đề xã hội, đóng góp cho phát triển bền vững tại khu vực ASEAN.
Với công trình của PGS Phan Thị Tố Nga và nhóm nghiên cứu, triển vọng ứng dụng gắn với những câu hỏi cụ thể. Vật liệu duy trì hiệu quả ra sao khi thành phần nước thải thay đổi? Có thể sử dụng lại qua bao nhiêu chu kỳ? Chất lượng nước sau xử lý có đáp ứng yêu cầu xả thải hoặc tái sử dụng hay không? Những câu trả lời ấy là cơ sở để đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm đến hệ thống xử lý.
Một mẫu nước có thể nhạt màu sau xử lý. Để biết trong nước còn gì, cần có phép đo. Đó cũng là điểm gặp nhau giữa công việc của nhà khoa học và mối quan tâm của người dân ở hạ lưu. Trước khi nước trở về sông, chất lượng nước phải được kiểm chứng.
