Ngày 29/3/2026, Trường Hóa và Khoa học Sự sống – Đại học Bách khoa Hà Nội chính thức ra mắt Mạng lưới cựu sinh viên (SCLS Alumni), trong khuôn khổ chương trình SCLS Connect 2026. Nhưng nếu chỉ nhìn đây là một sự kiện kết nối mang tính hình thức, thì có lẽ chúng ta đã bỏ lỡ ý nghĩa lớn hơn phía sau. Thực chất, đây là một bước đi mang tính chiến lược – phản ánh cách các đại học đang tái định nghĩa chính mình trong bối cảnh mới.
Toàn cảnh chương trình
Từ “cộng đồng ký ức” đến “hạ tầng chiến lược” Trong mô hình truyền thống, cựu sinh viên thường được xem như một cộng đồng mang tính tình cảm: gặp gỡ, tri ân, gắn kết. Tuy nhiên, cách tiếp cận này đang thay đổi nhanh chóng. Theo quy chế hoạt động, mạng lưới cựu sinh viên không chỉ dừng ở việc kết nối, mà còn có nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu, huy động nguồn lực, hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ . Điều này cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt: từ “kết nối xã hội” sang “thiết chế vận hành chiến lược”.
Ở các đại học hàng đầu thế giới, alumni network được coi là một phần của “hạ tầng mềm” – tương tự như phòng thí nghiệm hay trung tâm nghiên cứu. Đó là nơi:
Hình thành cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên
Kết nối các bài toán thực tiễn với nghiên cứu
Tạo ra nguồn tài trợ bền vững
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng mạng lưới cựu sinh viên không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu.
TS. Nguyễn Quân – Chủ tịch Mạng lưới Cựu sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội phát biểu và chia sẻ kinh nghiệm trong việc xây dựng và phát triển mạng lưới cựu sinh viên.
Tam giác phát triển mới: Nhà trường – Doanh nghiệp – Cựu sinh viên Một trong những thông điệp cốt lõi của sự kiện là xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa ba chủ thể: nhà trường, doanh nghiệp và cựu sinh viên . Đây không phải là mô hình mới, nhưng là mô hình mà nhiều trường đại học Việt Nam vẫn chưa vận hành hiệu quả. Trong tam giác này: Nhà trường cung cấp nền tảng tri thức và đào tạo, Doanh nghiệp đặt ra nhu cầu và bài toán thực tiễn, Cựu sinh viên đóng vai trò cầu nối – chuyển hóa tri thức thành giá trị. Vai trò của cựu sinh viên đặc biệt quan trọng, bởi họ hiểu cả hai “ngôn ngữ”: học thuật và thị trường.
Nếu được tổ chức tốt, mạng lưới này có thể giúp:
Rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và việc làm
Tăng tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng ngành
Nâng cao chất lượng nghiên cứu ứng dụng
PGS. Huỳnh Đăng Chính – Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội (ngoài cùng bên trái) gặp gỡ các cựu sinh viên trong chương trình ra Mạng lưới cựu sinh viên.
“Chất Bách khoa” và bài toán khai thác vốn xã hội Một điểm đáng chú ý là sự kiện không chỉ nhấn mạnh đến tổ chức, mà còn đề cập đến “bản sắc” của cựu sinh viên Bách Khoa – những người được mô tả là kỷ luật, thực tiễn, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Đây chính là điều mà giới nghiên cứu gọi là “vốn xã hội” (social capital).
Vấn đề đặt ra không phải là có hay không nguồn lực này, mà là: liệu nhà trường có đủ năng lực tổ chức để biến nguồn lực phân tán thành sức mạnh hệ thống hay không.
Trong nhiều năm, nguồn lực cựu sinh viên tại các trường đại học Việt Nam tồn tại dưới dạng rời rạc:
Mỗi khóa, mỗi ngành có một nhóm riêng
Thiếu cơ chế điều phối thống nhất
Thiếu nền tảng dữ liệu và vận hành
Việc xây dựng một mạng lưới chính thức với cơ cấu tổ chức rõ ràng – từ ban điều phối đến các tiểu ban chuyên trách – cho thấy nỗ lực khắc phục tình trạng này .
Ông Trần Bình Ân – đại diện Mạng lưới Cựu sinh viên Trường Hóa và Khoa học Sự sống đã có những chia sẻ chân thành và đầy tâm huyết về vai trò của CSV Bách Khoa.
Không chỉ là tổ chức – mà là năng lực vận hành Tuy nhiên, thành công của một mạng lưới không nằm ở việc “ra mắt”, mà nằm ở việc nó có thực sự hoạt động hay không. Thách thức lớn nhất không phải là kết nối, mà là duy trì và tạo ra giá trị thực.
Một mạng lưới hiệu quả cần trả lời được ba câu hỏi:
Thành viên tham gia để làm gì?
Giá trị cụ thể họ nhận được là gì?
Nhà trường khai thác và tích hợp nguồn lực đó ra sao?
Nếu không giải quyết được các câu hỏi này, mạng lưới rất dễ trở thành một tổ chức mang tính hình thức. Ngược lại, nếu vận hành tốt, đây có thể trở thành:
Kênh huy động tài trợ dài hạn
Nền tảng đổi mới sáng tạo mở
Công cụ nâng cao vị thế quốc tế
Truyền thông: từ đưa tin đến dẫn dắt Một yếu tố không thể thiếu trong quá trình này là truyền thông. Trong bối cảnh hiện nay, truyền thông không chỉ có nhiệm vụ đưa tin, mà còn đóng vai trò:
Định hình nhận thức về vai trò của mạng lưới
Tạo động lực tham gia cho cựu sinh viên và doanh nghiệp
Lan tỏa các câu chuyện thành công
Nói cách khác, truyền thông chính là “chất xúc tác” giúp mạng lưới chuyển từ ý tưởng sang hành động.
PGS. La Thế Vinh – Phó Hiệu trưởng SCLS trình bày về Kế hoạch hoạt động của SCLS hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Đại học Bách khoa Hà Nội
Một bước đi nhỏ, một tầm nhìn lớn Việc ra mắt Mạng lưới Cựu sinh viên Trường Hóa và Khoa học Sự sống có thể chỉ là một bước đi ban đầu. Nhưng nếu đặt trong bối cảnh rộng hơn, đây là dấu hiệu cho thấy các trường đại học Việt Nam đang bắt đầu thay đổi cách tiếp cận. Không còn chỉ tập trung vào bên trong, mà mở rộng ra hệ sinh thái bên ngoài. Không chỉ đào tạo sinh viên, mà đồng hành cùng họ trong suốt vòng đời nghề nghiệp. Và quan trọng hơn, không chỉ tạo ra tri thức, mà biến tri thức thành giá trị cho xã hội.
Một trường đại học mạnh không chỉ được đo bằng những gì diễn ra trong giảng đường, mà còn bằng những gì diễn ra sau khi sinh viên rời khỏi đó.
