GS Phan Lương Cầm – người thầy mẫu mực, nhà khoa học tận tâm

PGS.TS Hoàng Thị Bích Thủy – Trưởng nhóm chuyên môn Điện hóa và Tích trữ, Chuyển đổi năng lượng, Khoa Kỹ thuật Hóa học – trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách Khoa Hà Nội đã xúc động chia sẻ những kỷ niệm sâu sắc về người cô, người thầy đáng kính.
"Khi hay tin GS.TS Phan Lương Cầm từ trần, tôi không khỏi bàng hoàng. Dẫu biết tuổi già và bệnh tật đã khiến cô mỏi mệt, nhưng trong tâm trí tôi, hình ảnh một người phụ nữ mạnh mẽ, cẩn trọng và tận tụy với khoa học vẫn luôn sống động như ngày nào. Cô ra đi, mang theo một phần ký ức và hành trình học tập gian nan của bao thế hệ học trò, trong đó có tôi.

Tôi gặp cô lần đầu tiên vào năm 1991, khi cô dạy môn Ăn mòn và bảo vệ kim loại. Dưới sự hướng dẫn của cô từ đồ án tốt nghiệp cho đến luận án tiến sĩ, tôi dần hiểu được thế nào là một người làm khoa học chân chính – chỉn chu, kỷ luật và đòi hỏi sự hoàn hảo trong từng chi tiết nhỏ. Cô nghiêm khắc, và luôn tận tâm. Mỗi lần cô chỉnh sửa bài viết, hướng dẫn nghiên cứu, tôi đều học được thêm một bài học về sự cẩn thận, tỉ mỉ và trách nhiệm trong nghề.

Cô là người truyền cảm hứng bằng chính sự gương mẫu. Sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ở Liên Xô, cô trở về nước đầu năm 1973 và cống hiến trọn vẹn hơn bốn thập kỷ cho sự nghiệp giảng dạy và nghiên cứu. Cô sáng lập và là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ăn mòn và Bảo vệ Kim loại, trường ĐH Bách Khoa Hà Nội. Cô cũng là Chủ tịch đầu tiên của Hội Khoa học Kỹ thuật Ăn mòn và Bảo vệ Kim loại Việt Nam – một dấu mốc chưa từng có đối với một phụ nữ trong giới khoa học kỹ thuật khi ấy.

Hơn thế nữa, cô còn được nhận Giải thưởng Kovalevskaia năm 1995, Huân chương Lao động và nhiều huy chương, bằng khen vì những cống hiến của cô trong sự nghiệp giáo dục, sự nghiệp khoa học - công nghệ, sự nghiệp vì sự tiến bộ của phụ nữ và bảo trợ trẻ em.

Tôi có cơ hội tiếp tục làm việc cùng cô tại Trung tâm này trong suốt 15 năm. Khoảng thời gian đó đã rèn luyện cho tôi bản lĩnh, kỹ năng và cái tâm với nghề. Cô không chỉ là người thầy, mà còn là người đồng nghiệp, người truyền lửa.  Dù sau này cô chuyển vào sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh, chúng tôi vẫn giữ liên lạc. Mỗi dịp vào công tác, tôi đều ghé thăm. Lần gần nhất là vào ngày 20/11/2023. Khi ấy, sức khỏe cô đã yếu hơn nhiều sau ca phẫu thuật, nhưng cô vẫn cố gắng tiếp chúng tôi – những học trò cũ – bằng một bữa trưa ấm cúng. Cô vẫn như xưa, quan tâm hỏi han về các anh chị em trong ngành, về “Hội Ăn mòn” – như một gia đình mà cô đã dày công xây dựng. Không ai ngờ, đó lại là lần gặp cuối.
Giờ đây, khi cô không còn nữa, tôi vẫn luôn tự hào vì được là học trò của cô – người phụ nữ làm khoa học rất giỏi, người thầy đã gieo vào tôi sự nghiêm cẩn và tận tụy, giúp tôi trở thành chính tôi của ngày hôm nay. Tôi tin rằng, bao thế hệ học trò của cô, dù ở bất cứ đâu, vẫn luôn mang theo trong mình tinh thần kỷ luật, sự cầu toàn và trách nhiệm mà cô đã truyền dạy.
Xin vĩnh biệt cô – GS.TS. Phan Lương Cầm – người thầy, người phụ nữ khoa học vĩ đại trong lòng chúng tôi."

Dưới đây là một số hình ảnh được ghi lại trong quá trình công tác của GS. Phan Lương Cầm: